Het verhaal van de Vinkeveense Plassen

De Vinkeveense Plassen vertellen het verhaal van het gebied. Een gebied dat niet alleen in de afgelopen eeuw, maar veel langer continu in ontwikkeling is. Al deze ontwikkelingen zijn in het landschap van de plassen te herkennen. Dit maakt de plassen zo bijzonder. Deze samenhang blijft behouden door alle ontwikkelingen integraal aan te pakken.

Vóór 1857

Het gehele gebied is een nat veengebied. Dit type landschap is nog aanwezig in het gebied ten westen van de weg Achterbos, de zuidwestkant van het dorp Vinkeveen. De middeleeuwse verkaveling loopt door in de richting van de legakkers op de plassen.

Vinkeveners groeven afwateringssloten loodrecht op de veenriviertjes naar het midden van het gebied. Ontginning en verkaveling van dit gebied werden dus bepaald door de omliggende riviertjes de Kromme Mijert, de bovenloop van de Amstel, de Waver, de Winkel, de Angstel en de Aa, die samen een bijna gesloten cirkel om het gebied vormen.

De periode 1857 – 1975

Door grootschalige turfwinning en vervening van het gebied ontstaan aaneengesloten plassen met daarin legakkers. Op de legakkers werd turf te drogen gelegd in grote hopen, steupels genoemd.

De oude zuwes (dijk dwars op de hoofddijk) vormen de ontsluitingen van het gebied. Hierlangs ontstaat (woon) bebouwing. In en rond de plassen ontwikkelen zich bijzondere natuurwaarden.

Jaren ’50 tot ’70 van de 20ste eeuw

De gemeente Amsterdam en Rijkswaterstaat gebruiken de Noordplas om zand te winnen voor de bouw van de Bijlmermeer en de aanleg van de A2. Vanaf de plassen zijn Amsterdam en de snelweg aanwezig aan de randen van de horizon.

De zandeilanden zijn gerealiseerd om het omliggende land te beschermen tegen de golfslag die in het diepe deel van de plas kan ontstaan. En ook om te voorkomen dat het achterland langzaamaan richting het zandgat schuift (tot ruim 50 meter diep).

Midden 20ste eeuw tot nu

De recreatie komt op door middel van jachthavens, recreatiewoningen, dagrecreatievoorzieningen en evenementen. Er is bijvoorbeeld veel dagrecreatie op de particuliere legakkers. Deze ontwikkelingen gaan nog steeds door. Het gebied blijft innoveren om zijn functie als belangrijk recreatiegebied voor de Amsterdamse metropoolregio en de Utrechtse regio te kunnen blijven vervullen.

2024 en verder

Het verhaal van de Vinkeveense Plassen houdt niet op in 2015, maar gaat verder. Er worden nieuwe hoofdstukken aan de geschiedenis toegevoegd, die ook weer zichtbaar zullen zijn. De kracht van de Vinkeveense Plassen is dat ook de voorbije hoofdstukken zichtbaar in het landschap aanwezig zijn en blijven.